SEAGRASS LOSS

Seagrass Loss: การสูญเสียหญ้าทะเล – เมื่อทุ่งอาหารของทะเลหายไป
 

หญ้าทะเล (Seagrass) เป็นพืชดอกที่อาศัยอยู่ใต้น้ำทะเลตื้น พบได้ตามชายฝั่งที่น้ำใสและนิ่ง โดยมีลักษณะคล้ายทุ่งหญ้าใต้น้ำที่ปกคลุมพื้นทะเล แม้จะดูไม่โดดเด่นเท่าปะการัง แต่หญ้าทะเลคือ หนึ่งในระบบนิเวศที่สำคัญที่สุดของทะเลเขตร้อน โดยทำหน้าที่เป็นแหล่งอนุบาลสัตว์ทะเล ดูดซับคาร์บอน และป้องกันการพังทลายของพื้นทะเล ทว่าในหลายพื้นที่ หญ้าทะเลกำลัง เสื่อมโทรมและหายไปอย่างต่อเนื่อง จากผลกระทบที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
 

ทำไมหญ้าทะเลจึงสำคัญ?
 

• เป็น แหล่งอาหารและที่อยู่อาศัยของสัตว์ทะเลหลายชนิด เช่น พะยูน เต่าทะเล ม้าน้ำ ปลา กุ้ง ปู

• ทำหน้าที่ ดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ ได้มากกว่าป่าบนบกบางชนิด (ถือเป็น Blue Carbon Ecosystem)

• ช่วย ยึดเกาะตะกอน ป้องกันการพังทลายของพื้นทะเลและลดความขุ่นของน้ำ

• เป็น แหล่งเพาะพันธุ์สัตว์น้ำวัยอ่อน มีบทบาทสำคัญต่อความมั่นคงทางอาหารในระบบประมงชายฝั่ง
   

สาเหตุของการสูญเสียหญ้าทะเล
 

1. น้ำเสียและตะกอนดิน จากการก่อสร้าง การเกษตร และการท่องเที่ยว ทำให้น้ำขุ่นแสงส่องไม่ถึง

2. การทิ้งสมอเรือหรือเหยียบย่ำโดยเรือท่องเที่ยวและนักดำน้ำ

3. การเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิทะเลและระดับความเค็ม

4. ขยะทะเลและพลาสติก ที่ลอยมาตกค้างบนทุ่งหญ้าทะเล

5. การใช้ชายฝั่งอย่างไม่เหมาะสม เช่น การถมทะเล การปล่อยน้ำเสียโดยไม่มีระบบบำบัด
    

ผลกระทบจากการสูญเสียหญ้าทะเล
 

• พะยูนและเต่าทะเลขาดแหล่งอาหาร → ทำให้จำนวนประชากรลดลงอย่างต่อเนื่อง

• ความสามารถในการดูดซับคาร์บอนลดลง → กระทบต่อการแก้ปัญหาโลกร้อน

• ปลาวัยอ่อนและสัตว์น้ำขาดแหล่งอนุบาล → ทำให้ทรัพยากรประมงลดลง

• การพังทลายของพื้นทะเล และเพิ่มการขุ่นของน้ำทะเล → ทำลายความสมดุลของระบบนิเวศโดยรวม
   

สถานการณ์ในประเทศไทย
 

• ประเทศไทยมีหญ้าทะเลกระจายอยู่ตามแนวชายฝั่ง ฝั่งอ่าวไทยและทะเลอันดามัน โดยเฉพาะในพื้นที่อ่าวพังงา กระบี่ ตรัง ชุมพร และสมุทรสงคราม

• จำนวนหญ้าทะเลบางพื้นที่ลดลงอย่างชัดเจนในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะในเขตเมืองท่องเที่ยว

• พะยูนซึ่งกินหญ้าทะเลเป็นอาหารหลัก กำลังเผชิญกับปัญหาการขาดแหล่งอาหารและถิ่นอาศัย
   

แนวทางการฟื้นฟูและอนุรักษ์หญ้าทะเล
 

1. ป้องกันไม่ให้น้ำเสียและตะกอนดินไหลลงทะเล โดยมีระบบกรองหรือแนวกันชนธรรมชาติ

2. ควบคุมกิจกรรมทางเรือในพื้นที่หญ้าทะเล เช่น ห้ามทิ้งสมอ ห้ามใช้เจ็ตสกี

3. จัดตั้งเขตอนุรักษ์และฟื้นฟูหญ้าทะเล โดยอาศัยความร่วมมือระหว่างรัฐ ชุมชน และภาคธุรกิจ

4. ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของนักเรียนและเยาวชน เช่น โครงการติดตามการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่หญ้าทะเล หรือกิจกรรมเก็บขยะชายฝั่ง

5. บูรณาการการวางแผนใช้ชายฝั่งอย่างยั่งยืน ไม่เน้นการพัฒนาโดยละเลยธรรมชาติ
    

แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม 
 

• กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง: รายงานพื้นที่หญ้าทะเลประเทศไทย

• WWF ประเทศไทย: หญ้าทะเลกับการลดโลกร้อน

• มูลนิธิอันดามัน: โครงการอนุรักษ์พะยูนและหญ้าทะเล

• UNESCO Thailand: Blue Carbon และระบบนิเวศชายฝั่ง

​

EN
 

Seagrass Loss: When the Sea’s Feeding Grounds Disappear
 

Seagrass is a flowering plant that lives in shallow coastal seawater, usually in clear and calm areas. It appears like an underwater meadow covering the seafloor. Although it may not be as visually striking as coral reefs, seagrass is one of the most important ecosystems in tropical seas. It serves as a nursery for marine life, absorbs carbon, and helps prevent seabed erosion. However, in many areas, seagrass meadows are steadily degrading and disappearing due to human activities and climate change.

 

Why is seagrass important?
 

• It is a food source and habitat for many marine species, such as dugongs, sea turtles, seahorses, fish, shrimp, and crabs.

• It can absorb carbon dioxide more effectively than some land forests, making it part of the blue carbon ecosystem.

• It helps hold sediments in place, prevents seabed erosion, and reduces water turbidity.

• It serves as a nursery ground for juvenile marine animals, playing an important role in food security for coastal fisheries.

 

Causes of seagrass loss
 

• Wastewater and sediment runoff from construction, agriculture, and tourism make the water murky and block sunlight.

• Damage from boat anchors, tourist boats, and trampling by divers or visitors.

• Changes in sea temperature and salinity.

• Marine debris and plastic waste that accumulate on seagrass beds.

• Unsustainable coastal use, such as land reclamation and the discharge of untreated wastewater.

 

Impacts of seagrass loss
 

• Dugongs and sea turtles lose their food source, causing their populations to decline.

• The ocean’s capacity to absorb carbon decreases, affecting efforts to address global warming.

• Juvenile fish and marine animals lose their nursery habitat, reducing fishery resources.

• Seabed erosion increases, and seawater becomes murkier, disrupting the overall ecological balance.

 

The situation in Thailand
 

• Seagrass meadows are found along both the Gulf of Thailand and the Andaman coast, especially in Phang Nga Bay, Krabi, Trang, Chumphon, and Samut Songkhram.

• In some places, seagrass coverage has declined significantly over the past 20 years, especially in tourist areas.

• Dugongs, which rely on seagrass as their main food source, are facing increasing shortages of food and habitat.

 

Ways to restore and conserve seagrass

• Prevent wastewater and sediment from flowing into the sea by using filtration systems or natural buffer zones.

• Control boating activities in seagrass areas, such as banning anchors and jet skis.

• Establish seagrass conservation and restoration zones through cooperation among government agencies, local communities, and businesses.

• Encourage student and youth participation through seagrass monitoring projects and coastal clean-up activities.

• Integrate sustainable coastal planning that does not prioritize development at the expense of nature.

 

Additional resources
 

• Department of Marine and Coastal Resources: Reports on seagrass areas in Thailand

• WWF Thailand: Seagrass and climate change mitigation

• Andaman Foundation: Dugong and seagrass conservation projects

• UNESCO Thailand: Blue Carbon and coastal ecosystems